Aşgabat Ärsagabat (Ö. Gündogdyýew)

AŞGABAT – ÄRSAGABAT
(«Aşgabat» sözüniň döreýşi hakynda)

Men Aşgabady ýürekden söýýärin. Oňa bolan ogullyk söýgimiň atalyk söýgüsine öwrülýändigini men duýýaryn.
Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy

Häzirki döwürde «Aşgabat» sözüniň döreýşi barada birnäçe pikir bar. XX asyryň birinji onýyllyklarynda belli dilçi al...

Dowamy »

242 2
Bilim, 5 months ago


Seksual gatnaşyk +18

Seksual gatnaşyk

Är-aýalyň seksual gatnaşygy pynhan we örän duýguçyl gatnaşykdyr. Bu gatnaşyga iterýän zat ozaly bilen ynsanyň tebigy yşk-höwesidir. Adamda gündelik durmuşda öz ýanýoldaşynyň oturyp-turşuna, görküne-mährine kökerilmegi seksual islegi döredýär. Şeýle islegiň döremegine lukmançylykda «libido» diýilýär. Ol adamyň neýroen...

Dowamy »

423 0
Bilim, 5 months ago


Seksuallygyñ kemala gelşi

Seksuallygyň kemala gelişi


Adamyň indiwidual ösüş prosesinde seksuallygyň ýaş boýunça döreýiş döwürlerini we dinamikasyny şertleýin aşakdakylara bölmek bolar.
1. Parapubertat döwür (1-7 ýaş). Bu döwürde çagalar bir-birleriniň jyns agzalaryny synlamak, elläp görmek, deňeşdirmek arkaly özüniň haýsy jynsa degişlidigi bara...

Dowamy »

409 0
Bilim, 5 months ago


Maryda senetçilik we söwda (Orazpolat Ekäýew, Öwez Gündogdyýew)

Maryda senetçilik we söwda

Gadymy Mary Ahameniler döwründen başlap, mongollaryñ wagşyçylyklaryna çenli aralykda gadymy Gündogarda meşhur bolupdyr. Mary senetçilik we söwda merkezleriniñ biri bolup, ol Eýrany, Orta Aziýany, Gündogar Türküstany, Hytaýy baglanyşdyrýan gadymy kerwen ýollarynyñ kesişýän ýerinde ýerleşipdir. Hytaýdan Ýewro...

Dowamy »

173 0
Bilim, 5 months ago


Myrat hakda iki goşgy (Atamyrat Atabaýew)

Myrat hakda iki goşgy

I

Dur daşarda gar syrap,
''Daşaryk gitjek!'' diýip,
Öýde aglaýar Myrat.

''Daşarda örän hezil,
Daşary durşy gar'' diýýär.
Daşarda hiç kim ýok'' diýsem,
''Daşarda hiç kim bar!'' diýýär.
II
Daşary garañky,
Daşary tümlük
Myr...

Dowamy »

167 0
Edebiýat, 5 months ago


Gar ýagýar (Atamyrat Atabaýew)

Gar ýagýar

Gar ýagýar-a,
Gar ýagýar.
Özem örän zor ýagýar.
Agarýar-a
Agarýar.
Ýeriñ ýüzi agarýar.

Ýerem ýitdi,
Gögem ýitdi.
Hany olar?
Nirä gitdi?

Gözlemäge çykdy Çary,
Ýalañaçdy aýaklary.

Sowukdan tiz geldi gaçyp.
Aýaký...

Dowamy »

178 0
Edebiýat, 5 months ago


Türkmenlerde çaga at dakmak dessury

Türkmenlerde çaga at dakma dessury

Türkmenler çaga at goýanda, haýsydyr bir zady niýet edinýärler. Ogullarynyň batyr, edermen adam ýetişdirmek arzuwy olara güýçli, çalasyn haýwanlaryň, berdaşly, çydamly ösümlikleriň, metallaryň, ýaraglaryň adyny dakan bolsalar, abraýly, mertebeli adam ýetişdirmek maksady bilen halkyň, taýpanyň at-abr...

Dowamy »

224 0
Edebiýat, 5 months ago


Maşgala agzalarynyñ özara gatnaşyklary (H. Gurbanow, A. Gurbangulyýewa)

Maşgala agzalarynyň özara gatnaşyklary


Türkmenlerde maşgala mukaddes ojak hasaplanýar. ―Maşgalam, baş galam diýip ýöne ýere aýtmandyrlar. Maşgala türkmen jemgyýetiniň kiçijik özenidir. Ol jemgyýetde möhüm sosial we terbiýeçilik orny eýeleýär. Şeýlelikde maşgala ykdysady we sosial ösüşiň tizleşmegine täsir edýär. Sebäbi millet...

Dowamy »

198 0
Edebiýat, 5 months ago


Türkmenlerde gadymdan gelýän maşgala we maşgala gatnaşyklary

Türkmenlerde gadymdan gelýän maşgala we maşgala gatnaşyklary

Türkmenistanyň günorta sebitlerinde ýagny Köpetdagyň eteginde häzirki Ahal welaýaty ýerleşýär. Ahal welaýatyna Baharly, Gökdepe, Ruhabat, Ak bugdaý, Gäwers, Kaka, Tejen, Sarahs, Altyn asyr we Babadaýhan etraplary degişlidir. Ýagny geografik ýerleşişi boýunça Ahal welaýaty K...

Dowamy »

201 0
Bilim, 5 months ago


Türkmenlerde naharlanmak düzgüni, etiketi (H. Gurbanow, A. Gurbangulyýewa)

TÜRKMENLERDE NAHARLANMAK DÜZGÜNI, ETIKETI


Türkmenlerde däp bolup galan milli naharlaryny gündelik naharlara hem-de däp-dessur naharlara bölmek bolar. Gündelik nahar iki görnüşe bölünýär: her günlik we myhman naharlary. Däp-dessur naharlary hem öz gezeginde baýramçylyk, däp-dessur we sadaka naharlaryna bölünýär. Şunlukda däp-d...

Dowamy »

195 0
Bilim, 5 months ago


Türkmenleriñ milli tagamlary (H. Gurbanow, A. Gurbangulyýewa)

TÜRKMENLERIŇ MILLI TAGAMLARY


Adam özüne geýim, köýnek, köwüş edinse, umuman, haýsydyr bir egin-eşik alsa, ony azyndan bir ýyl geýip oňup bilýär. Şonuň üçin ol geýme şonça wagtlap mätäçlik çekenok. Emma adam günde azyndan üç mertebe naharlanmasa welin, ol oňup bilmeýär. Şeýlelikde tagam halkyň maddy medeniýetiniň iň esasy görn...

Dowamy »

243 0
Bilim, 5 months ago


Çagalaryñ geýimleri (H. Gurbanow, A. Gurbangulyýewa)

ÇAGALARYÑ GEÝIMLERI

Geýinmeklik edebinde gyz-gelinleriň ähmiýeti ulydyr. Sebäbi bu olaryň diňe arassaçylygyny däl-de, eýsem olaryň işeňňirligini, tygşytlylygyny hem kesgitleýär. Az zatdan çagalara gelşikli egin-eşikleri tikip geýdirmek çagany bezeýär.
Enelerimiz öz perzentlerini yssydan, sowukdan goramak üçin howa şertlerine g...

Dowamy »

161 0
Bilim, 5 months ago


Türkmenlerde egin-eşikler we olaryñ görnüşleri (H. Gurbanow, A. Gurbangulyýewa)

TÜRKMENLERDE EGIN-EŞIKLER WE OLARYŇ GÖRNÜŞLERI.
Türkmenleriň milli egin-eşikleri we olaryň taryhy. Türkmen halky müňýyllyklaryň taryhynda özüniň milli däp-dessuryny, edebini ýtirmän gelipdir. Şol däp-dessurlaryň we edepleriň biri hem göze gelimli geýinmek edebidir. Adamzat özünuň ýaşaýan dürli döwürlerinde egnine eşik geýmek düzgünini kämill...

Dowamy »

485 0
Edebiýat, 5 months ago


Omar Haýýam (Osman Öde)

OMAR  HAÝÝAM (1048 – 1131 ý.)


Ýüzlerçe ýyllyk taryhynda  gündogar-yslam edebiýaty biri-birine meňzemeýän, «hersi bir deräniň şiri» bolan beýik läheňleri öňe çykardy.  Olar adamzat kowmuna berlip bilinjek şahyrana söz ukybynyň iň beýik derejesine ýetdiler. Adamzat üçin şol derejeden aňyrda, dogrudanam, entek hiç bir belentlik...

Dowamy »

248 0
Edebiýat, 5 months ago


Tagam (Osman Öde)

TAGAM (hekaýa)

Göwnüme bolmasa, şol öňki bag birneme gojalan ýaly. Gum-gukluk. Kakabaş oglanlygymyň geçen ýeriniň beýle ümsümligine ram etmändirin. Ol meniň aňyma mydama galagoply, şowhun-gykylykly bolup siňipdir. Jübimizi, köýneklerimiziň içini erikden dolduryp düwdenekläp gaçyşymyz, Aýjemal ejäniň uzyn syrykly yzymyzdan kowuşy şuş-...

Dowamy »

200 0
Edebiýat, 5 months ago


Ugradyş (Osman Öde)

UGRADYŞ (hekaýa)


Ogulmaral ejäniň külçe bişirip ýörşüne howsalasy artdy. Bir ýerde durup karary ýetmedi. Oglunyň ýanyndan aýrylmady. Oňa sargyt etdi. Agşamlaryna gezip ýörmeli däldigi, diňe okamalydygy, puldan kösençlik çekjek bolsa, dessine öýe hat ýazmalydygy barada oglunyň gulagyna guýdy. Onuň agşam gözüne uky gelmedi. Per...

Dowamy »

206 0
Edebiýat, 5 months ago


Ojak (Osman Öde)

OJAK (Osman Öde)

Ene oglunyň äkitjek gününe sabyrsyz garaşdy. Indi onuň garaşyp ýörenine bir aýdan gowrak wagt geçdi. Her sapar «Şu ýekşenbede gideris» diýip, ogly söz berýär. Ýöne dynç alyş güni bolsa-da, onuň işi çykaýýar. Soňky wagtlar-a gitmek baradaky gürrüňler selçeňleşdi. Sebäbi her gün diýen ýaly ogluna gitmek barada ýatladyp...

Dowamy »

212 0
Edebiýat, 5 months ago


Marynyñ binagärçilik ýadygärlikleri (O. Ekäýew, Ö. Gündogdyýew)

MARYNYÑ BINAGÄRÇILIK ÝADYGÄRLIKLERI

Mary welaýatynda neolit, bürünç, antik we orta asyrlar döwrüne degişli köp sanly ýadygärlikler bar. Biz saklanyp galan binagärçilik ýadygärlikleri barada gürrüñ bermekçi.
ULY GYZGALA (VI-VII asyrlar) Gäwürgalanyñ günbatar tarapynda beýik platformanyñ üstünde ýerleşýär. Onuñ ägirt diwarlary...

Dowamy »

169 0
Bilim, 5 months ago


Gadymy germanlar we olaryň Gündogar Rim imperiýasyna çozuşlary (Aýna Annamuhammedowa)

Gadymy germanlar we olaryň Gündogar Rim imperiýasyna çozuşlary

Gеrman taýpalary IV asyryň ahyryndan başlap Günbatar Rim impеriýasynyň üstünе häli-şindi çozup durupdyrlar. Gullaryň wе kolonlaryň gozgalaňlary sеbäpli ysgyndan gaçan gul eýеçilik döwlеti «warwarlaryn» hüjümini saklap bilmändir. Gеrmanlar V asyryn dowamynda impеriýanyň bü...

Dowamy »

172 1
Bilim, 5 months ago


Ahemeniler döwleti (Nury Gajarow)

Ahemeniler döwleti.

Persler hakyndaky iň irki maglumatlary biz Urmiýa kölüniň, günorta-günbatarynda ýerleşen Parsna welaýatynyň ýerlerinden tapylan b.e. öň IX asyra degişli assiriýa ýazgylaryndan bilýäris. Soňra parslar bu ýerden günorta tarap süşüpdirler we m. öň VII asyrlarda Elam ýerlerinde basyp alypdyrlar. Bu ýerler soňra Persiý...

Dowamy »

196 6
Bilim, 5 months ago


Türkmenler we Gündogar Aziýanyñ halklary (Öwez Gündogdyýew)

Türkmenler we Gündogar Aziýanyñ halklary

''Hatda Hytaýda bolsañyz hem ylmy öwreniñ!''

Muhammet pygamberiñ hadyslaryndan

Ýüpek we kagyz, kitap çap etmek we däri, kompas we farfor ㅡ bu täsin oýlap tapmalar, öz wagtynda, zähmetsöýer hytaýlylar tarapyndan adamzada sowgat edildi. Emma hytaý siwilizasiýasy iz...

Dowamy »

229 0
Bilim, 5 months ago


Çarwalaryñ ýaşaýyş jaýlary

Çarwalaryň ýaşaýyş jaýlary

Çarwa ilatyň meýgullanýan kärlerine laýyklykda olar sökülip-düzülýän, göçüp-gonmak düçin amatly bolan jaýlarda ýaşapdyrlar. Şeýle jaýlar bolsa türkmeniň ―gara öý diýip atlandyrýan ak öýleridir. Sowet döwrüniň etnograflary we taryhçylary hem hut şu türkmenleriň gurnama gara öýlerine esaslanyp türkmenler çarw...

Dowamy »

201 0
Bilim, 5 months ago


Türkmenleriñ ýaşaýyş jaýlary

Türkmenleriñ ýaşaýyş jaýlary

Oturymly ilatyň ýaşaýyş jaýlary


Türkmen ekerançylary özleriniň daş keşbi we ýaşaýyş jaýlary boýunça Merkezi Aziýa halklary bilen, ýagny özbekler we täjikler bilen köp babatda meňzeş bolupdyr. Emma muňa garamazdan türkmen ekerançylary özboluşly ýaşaýyş hojalygyny ýöredipdirler. Olar...

Dowamy »

178 0
Bilim, 5 months ago


Ruhlaryñ sesini eşidip bolýarmy?

RUHLARYÑ SESINI EŞDIP BOLÝARMY?

Fridrih Ýurgenson 1959-njy ýylda guşlaryñ sesini ýazga geçirmek üçin şwed tokaýlarynda magnitofon goýanynda, alan netijesine haýran galdy. Ol kassetadan birwagt ölüp giden ejesiniñ sesini eşidýärdi: "Fridrih, meniñ eýjejik perişdejigim, sesimi eşidýämi?" Kassetany yzyna sarap, gaýta-gaýta diñlän Ýurgen...

Dowamy »

587 11
Täzelikler, 5 months ago


Şeýtanyñ ýedi görnüşi

ŞEÝTANYÑ ÝEDI GÖRNÜŞI

Hezreti Aýşanyñ (r.a) şeýle diýendigi rowaýat edilýär: "Sahabalardan bir topary Allanyñ Resulynyñ (s.a.w) ýanyna gelmek üçin üýşüpdirler. Olaryñ arasynda Ebu Bekir, Osman, Aly, Selman, Ammar ibn Ýasir (r.a) dagylar bar eken. Allanyñ Resuly (s.a.w) olary garşylamak üçin daşary çykypdyr. Pygamberiñ gyzgyny bolanso...

Dowamy »

361 2
Bilim, 5 months ago