Pele

Dünýä futbol taryhynda iň meşhur futbolçylaryň biri Peledir. Hakyky ady Edson Arantes do Nascimento Pele bolup, ol 1940-njy ýylyň 23-nji noýabrynda Braziliýanyň “Três Corações” diýilýän ýerinde Dondinho we Celeste Nascimentolaryň garyp maşgalasynda dünýä inýär.

Pele 11 ýaşyna çenli Bauru Atletic futbol klubunda oýnap, boş wagtlary bo...

Dowamy »

121 0
Sport, 3 weeks ago


Gurban Berdiýew barada

“Men näme isleýänimi, nirä barýanymy bilýärin”.

Berdiýewiň bu sözleri aýdany düýnki ýaly ýadymyzda. Hatda bu barada gazetde şeýle habar çykypdy. “Rubin Kazanyň maksady – Ýewropa ligasy çempionlygy”. Şol ýyl hakykatdanam Berdiýewiň topary diýseň üstünlikli çykyş edýärdi. Ýewropa ligasynda, Interli grupbadan birinjiik bilen çykyp, Atle...

Dowamy »

190 0
Sport, 3 weeks ago


Top depmän tälimçi bolanlar

Kenarda öz toparynyň futbol oýnuny dolandyrýan tälimçileriň köpüsi, hatda agramly bölegi wagtynda meýdançada der döken futbolçylardyr. Näme sebäpdendigi bilinmese-de, ýyldyz futbolçylardan o diýen başarnykly tälimçi çykanok. Elbetde, ýek-tük bar hem bolsa, güýçli tälimçileriň aglabasy orta-tap futbolçylardan ybarat diýsek öte geçdigimiz bolmaz. Asl...

Dowamy »

166 0
Sport, 3 weeks ago


Ronaldo hakynda hakykat

Kriştiano Ronaldo 1985-nji ýylyň 5-nji fewralynda Funçal Madeiroda eneden bolýar. Ol Doloris Dos Santos we Hose Denis Aweironyň in kiçi çagasydyr.

Doly ady Kriştiano Ronaldo dos Santos bolup, Ronaldo onuň ikinji adydyr. Kakasy Ronald Reganyň muşdagy bolany üçin oňa şol ady dakypdyr. Onuň Hugo atly agasy hem-de Katio we Elma atly aýal...

Dowamy »

164 0
Bilim, 3 weeks ago


Ilkinji sagat

Taryhda ilkinji sagady miladydan öňki 4000-3500-nji ýyllarda müsürliler oýlap tapypdyr. Olar ilkinji ulanan sagatlaryny “güneş sagady” diýip atlandyrypdyr. Günüň süýşüşine görä dik duran jisimiň emele gelýän kölegesine seredip, olar wagty hasaplapdyrlar. Bu sagadyň kemçiligi: ol gijelerine garaňky bolansoň işlemeýärdi. Şonuň üçinem, wagtyň geçmegi...

Dowamy »

86 0
Bilim, 3 weeks ago


Ilkinji äýnek

Taryhda Ilkinji äýnek 1280-nji ýylda Armati adyndaky italýan (wenesiýaly) fizik tarapyndan oýlanyp tapylypdyr. Bu äýnek jisimleri ulaldyp, aňsat görmek mümkinçiligini döredipdir. Ol tegelek we aýry jübüt böleklerden ybarat bolupdyr.

Häzirki zaman äýnegiň ilkinji görnüşini Rojer Bekon oýlap tapypdyr. Ilki bu äýnek el bilen tutulýan «l...

Dowamy »

73 0
Bilim, 3 weeks ago


Ilkinji şokolad

Taryhda ilkinji şokolad takmynan VI asyrda Amerika topraklarynda ýaşan Aztek we Maýa halklary tarapyndan oýlanyp tapylypdyr. Olar kakao agajynyň noýba şekilli dänejiklerinden ýokumly hem-de tagamly ajy içki ýasapdyrlar. Bu içgä «xcoatl» diýip at dakypdyrlar. Ýerli halk bu içgini 1519-njy ýylda Amerikany basyp almaga gelen ispan goşunyndaky syýahatç...

Dowamy »

75 0
Bilim, 3 weeks ago


Ilkinji sirk binasy

Taryhda bize mälim bolan ilkinji sirk binasy b.e.öňki VI asyrda gadymy Rimde gurlan «Sirkus Maksimus» binasydyr. Bu sirk binasy beýik diwarly, stadiona meňzeş U şekilli gippodrom bolupdyr. Bu ýerde araba tirkegli atlaryň ýaryşy geçirilipdir. Şondan esli wagt soň Ýuliý Sezar tarapyndan b.e.öňki I asyrda bir wagtda 150 müň tomaşaçy ýerleşer ýaly, sir...

Dowamy »

61 0
Bilim, 3 weeks ago


Ilkinji ensiklopediýa

Taryhda ilkinji ensiklopediýa Platonyň ýegeni Spewsipp (b.e.öňki 407-339 ý.ý.) tarapyndan b.e.öňki 348-nji ýylda taýýarlanypdyr. Onuň taýýarlan ensiklopediýasynda Platonyň taryh, pelsepe, matematika baradaky pikirleri beýan edilipdir. Spewsipp öz ensiklopediýasyna Aristoteliň hem belliklerini girizipdir.

Çeşme: Trewor Gomer, «Ilkinji...

Dowamy »

55 0
Bilim, 3 weeks ago


Taryhda ilkinji tozan sorujy

Ilkinji tozan sorujy

Taryhda ilkinji tozan sorujy 1901-nji ýylda angliýaly inžener H. Cecil Booth tarapyndan oýlanyp tapylypdyr. Emma onuň ýasan tozan sorujysy öý üçin däl-de, önümçilik ýerlerini arassalamak üçin niýetlenen uly awtomaşyn görnüşinde bolupdyr. Bu tozan sorujynyň ýene-de bir aýratynlygy ýangyç bilen işlemegi, önümçilige...

Dowamy »

73 0
Bilim, 3 weeks ago


Ilkinji kitap çap edýän enjam

Taryhda ilkinji kitap çap edýän enjamy biziň eýýamymyzyň 200-nji ýylynda hytaýlylar oýlap tapypdyr. Onuň ilkinji görnüşi bilen sahypalary diňe bir-birden köpeldip bolýan eken. Ilkinji elde çalt-çaltdan yzygyderli kitap çap edýän enjamy bolsa biziň eýýamymyzyň 1401-1408-nji ýyllarynda hytaýly Pi Şeng ýasapdyr.

Taryhda ilkinji gezek hä...

Dowamy »

54 0
Bilim, 3 weeks ago


Ilkinji kanun

Adamzat siwilizasiýasynyň iň gadymy ojaklarynyň biri hasaplanýan Şumer-akkad medeniýeti ilkinji kanunyň hem dörän ýeridir. Taryhda ilkinji kanun Mesopotamiýada (Tigr bilen Ýefrat derýasynyň aralygy) ýaşap geçen şumerler tarapyndan miladydan öňki 2100-2050-nji ýyllarda ýazylypdyr. Bu kanunlar Şumer-akkad patyşasy Ur-Nammu tarapyndan döredilipdir. Bu...

Dowamy »

94 1
Bilim, 3 weeks ago


Ilkinji pul

Taryhda ilkinji metal puly miladydan öňki VII asyrda günbatar Anadolyda (häzirki Türkiýäniň çäklerinde) ýaşan midiýalylaryň koroly Alýattes oýlap tapypdyr. Bu pul teňňe görnüşinde bolupdyr. Ol mis, kümüş we altyn garyşdyrylyp ýasalypdyr.

Taryhda ilkinji kagyz puly biziň eramyzyň 806-njy ýylynda hytaýlylar ulanyşa girizipdirler. Ýewro...

Dowamy »

78 0
Bilim, 3 weeks ago


Ilkinji radio

Taryhda ilkinji radio 1901-nji ýylda Guglielmo Markoni (1874-1937) tarapyndan oýlanyp tapylypdyr. Ol Atlantik ummanynyň üstünden «mors» elipbiýi bilen iberen signallarynyň esasynda bu günki radiony oýlap tapypdyr. Ol 1904-nji ýylda «radiony oýlap tapan» diýip patent alýar. Ýöne G. Markoniniň nazaryýetiniň üstünde işläp, serbiýaly Nikola Tesla 1893-...

Dowamy »

76 0
Bilim, 3 weeks ago


Ilkinji fotoapparat

Taryhda ilkinji häzirkizaman fotoapparat 1826-njy ýylda fransiýaly Žozef Nisefor Nieps (1765-1833) tarapyndan oýlanyp tapylypdyr. Ol 1826-njy ýylda iş otagynda işleýärkä, kameranyň öňüne bir inçe kagyz ýerleşdirip, gurşun we galaýy garnuwyndan ýasalan, düşüriljek surata niýetlenen serişdäniň üstüne suraty düşüripdir. Onuň bu düşüren suraty 8 sagatl...

Dowamy »

79 0
Bilim, 3 weeks ago


Ilkinji gazet

Taryhda ilkinji gazet miladydan öňki 59-njy ýylda imperator Ýuliý Sezaryň karary esasynda Rim senaty tarapyndan çykarylypdyr. Bu gazetde doglan günler, durmuş toýlary, nikalaryň bozulmagy we ölüm hadysalary barada ýazylypdyr. Halkyň bolan wakalardan habardar bolmagy üçin Rimiň ähli künjegine gazet paýlapdyrlar. Okap bilmeýänler üçin bolsa köpçülik...

Dowamy »

63 0
Bilim, 3 weeks ago


Ilkinji telewizor ýaýlymy

Taryhda ilkinji telewizor ýaýlymy John Logie Baird (1888-1946) tarapyndan 1924-nji ýylda oýlanyp tapylypdyr. Ol üýtgäp durýan metal diskleri ulanyp, elektrik kabeliniň kömegi bilen suratlary aýna ekranyň ýüzünde wideo şekilli görkezmegi başarypdyr. 1926-njy ýylda Londonda Selfridgestde bilim edaralarynyň öňünde öz işini subut edipdır. 1932-nji ýyld...

Dowamy »

117 1
Bilim, 3 weeks ago


Ilkinji el telefony

Taryhda ilkinji el telefony Dr. Martin Kuper tarapyndan oýlanyp tapylypdyr. Onuň oýlap tapan telefonynyň ady — Motorola. 1973-nji ýylda Kuper öz oýlap tapan telefonyny ilkinji gezek sergide görkezipdir. Ilkinji gepleşik onuň bilen telefon barlag edarasynyň başlygy Joel Engel ikisiniň arasynda bolupdyr.

Aslynda bu el telefony oýlanyp...

Dowamy »

127 0
Bilim, 3 weeks ago


Ilkinji kagyz

Taryhda ilkinji kagyzy milady öňki 105-nji ýylda Hytaýda imperatoryň geňçisi Tsai Lun tarapyndan oýlanyp tapylypdyr. Biziň eýýamymyzyň 750-nji ýylynda Samarkantda,794-nji ýylynda bolsa Bagdatda ilkinji kagyzlar ulanylyp başlapdyr.

Taýýarlan: Kätip Myradow

Dowamy »

71 0
Bilim, 3 weeks ago


Ilkinji ruçka

Taryhda hat ýazmak üçin niýetlenen ilkinji galam b.e.öňki 1000-nji ýyllarda Hytaýda oýlanyp tapylypdyr.

***

Häzirkizaman ruçka taryhda ilkinji gezek wengriýaly oýlap tapyjy heýkeltaraş we žurnalist Lazlo Biro (1899-1985) tarapyndan 1930-njy ýylda ýasalypdyr.

Terjime eden Kätip Myradow

Çeşm...

Dowamy »

70 0
Bilim, 3 weeks ago


Ilkinji uçan adam

Ilkinji uçmaga synanyşan alym Abbas Kasym ibn Firnasdyr. Ol astronom, fizik, himik, şahyr we musulman alymdyr. Taryhy maglumatlara görä, Endulusly (Ispaniýanyň Kordoba şäheri) Abbas Kasym ibn Firnasyň uzak wagtlap geçiren barlaglarynyň netijesinde täze bir enjam oýlap tapypdyr. Ýagny ol üstüne egin-eşik geýip, uly guşuň ganatyny ýasap dakynypdyr. S...

Dowamy »

123 2
Edebiýat, 3 weeks ago


Muny bilýäňizmi

Ösen döwletlerde iýilmän galyp zibile atylýan çörek önümleri, geçirilen barlaglara görä dünýädäki açlykdan ölýän adamlaryň 15 essesinden köp adama ýetjek mukdardadyr.

***

2008-nji ýylda dünýä belli “Mc Donalds” tiz tagamlary taýýarlaýan kärhana “double chees” diýip atlandyrylýan burgerlerine iki dilim peýnir goýmagy be...

Dowamy »

234 0
Bilim, 3 weeks ago


Dünýäniň iň baý adamlary

Bill Geýts

1955-nji ýylda ABŞ-yň Waşington ştatynyň Sittle şäherinde doglan Wilýam Henri Bill Geýts amerikan kompýuter programmisti, telekeçi, maýa goýumçy we “Maýkrosoft” (Micrososft) kompaniýasynyň esaslandyryjylarynyň biridi. Ol 1975-nji ýylda Harward uniwersitetinde okap ýörkä okuwy taşlap, öz biznesini ýola goýýar. Onuň 2016-njy...

Dowamy »

207 0
Bilim, 3 weeks ago


Honda 3E robotlary

Ýaponiýanyň robot öndürýän kärhanalarynyň biri bolan Honda kompaniýasy öz önümlerini “3E robotic konseption” ady bilen ABŞ-niň Las Wegas şäherinde geçirilen tehnologiýa sergisinde halka hödürlän gününden bäri köpleriň ünsüni özüne çekýär. Bu robotlar beýleki robotlardan tapawutlylykda hereketiniň köp bolmagyny esas alynyp, adamlaryň durmuşyny ýeňi...

Dowamy »

141 0
Tehnologiýa, 3 weeks ago


Söýgi

Söýgi näme diýip soradym taldan
ol diýdi söýgümi gidirip goldan,
örtenip miwesiz galdym men guzym,
indi miwäm ýok-da
boýum bar uzyn...

söýgi näme diýip soradym Hozdan
hoz diýdi ýenilip bir ajap gyzdan
gabygym gatady çüruşdi maňzym
ondan beýlesinem
özüň bil oglum...!

Dowamy »

164 0
Edebiýat, 4 weeks ago